De Didam-I en Didam-II arresten blijven de gemoederen bezig houden
-
mr. N. (Natasja) van Wijk-van GilstWetenschappelijk medewerker / Redacteur
Het is alweer enige tijd geleden dat de Hoge Raad arrest wees in het inmiddels befaamde (of beruchte?) ‘Didam-arrest’ (Hoge Raad 26 november 2021, ECLI:NL:HR:2021:1778). Inmiddels heeft de Hoge Raad ook arrest gewezen in de bodemprocedure (Hoge Raad 15 november 2024, ECLI:NL:HR:2024:1661).
Datum: 11 februari 2025
Didam I – arrest
In dit arrest oordeelde de Hoge Raad dat een overheidslichaam bij grondverkoop gehouden is gelijke kansen te bieden, bij de verwachting dat er meerdere gegadigden zullen zijn. In het arrest kwamen, kort samengevat, in relatie tot de casus Didam de volgende drie vragen aan de orde:
- Had de verkoop moeten worden aanbesteed?
- Is aan de kopers (ongeoorloofde) staatsteun verleend?
- Is de verkoop in strijd met de algemene beginselen van behoorlijk bestuur, in het bijzonder het gelijkheidsbeginsel?
Dit arrest heeft gevolgen voor de in Nederland gebruikelijke praktijk dat gemeenten hun gronden ofwel via een selectieprocedure verkochten aan de marktpartij met de beste aanbieding, dan wel één-op-één vervreemdden aan een marktpartij. De vraag die de gemoederen sindsdien bezig houdt is: wat zijn de gevolgen van het Didam-arrest voor de praktijk? Zijn de gevolgen groot of zijn de gevolgen te overzien? Kortom: wat is de reikwijdte van het Didam-arrest?
Didam II – arrest
In dit arrest wordt onder meer de belangrijke vraag naar rechtsgevolgen behandeld. De Hoge Raad concludeert met betrekking tot overtreding van de Didam-regels in relatie tot het bepaalde in artikel 3:40 BW dat een dergelijke overtreding, ongeacht of deze voor of na het eerste Didam-arrest heeft plaatsgevonden, de rechtsgeldigheid van gesloten overeenkomsten niet aantast. Dat is voor de praktijk van vastgoed- en gebiedsontwikkeling uitermate goed nieuws, met name voor markpartijen die afspraken hebben gemaakt met gemeenten over de vervreemding van verwerving van onroerende zaken. Deze partijen weten nu dat deze afspraken niet omwille van overtreding van de Didam-regels in rechte kunnen worden aangetast, aldus A.G. Bregman.
Meer weten?
Uiteraard besteedt het IBR regelmatig aandacht aan dit arrest, niet alleen vinden met enige regelmaat onderwijsbijeenkomsten plaats over (de implicaties van) dit arrest, ook wordt er regelmatig over gepubliceerd in het Tijdschrift voor Bouwrecht en andere publicaties van het IBR.
IBR publicaties over Didam
- Rechtbank Den Haag 8 januari 2025, ECLI:NL:RBDHA:2025:52 (Openbare selectieprocedure Rijksvastgoedbedrijf), mt. nt. A.G. Bregman, TBR 2025/23
- A.G. Bregman, De stand van zaken na het tweede Didam-arrest is winst voor de praktijk van gebiedsontwikkeling’, TBR 2025/2
- A.G. Bregman, ‘Redactionele bijdrage: Voor de tweede keer sprak de Hoge Raad in de zaak Didam. En dat leverde een paar meevallers op’, Actualiteiten Bouwrecht 20 november 2024
- A.G. Bregman en N. van Wijk- van Gilst, ‘Twee jaar na Didam: stand van zaken’, TBR 2024/12
- A.G. Bregman, ‘Redactionele bijdrage: Advies van de Advocaat-Generaal in bodemprocedure Didam’, Actualiteiten Bouwrecht 30 mei 2024
- A.G. Bregman en N. van Wijk – van Gilst, Een jaar na Didam: stand van zaken, TBR 2022/125
- A.G. Bregman, ‘Voorkomen van vertraging van woningbouw na Didam’, bijdrage in Het woningtekort voorbij, Den Haag: IBR 2022
- A.G. Bregman, ‘Redactionele bijdrage: Opnieuw Didam; de minister kondigt een praktische handreiking aan en je kunt als gemeente ook overdrijven. En dat is niet zonder risico’, Actualiteiten Bouwrecht 5 juli 2022.
- A.G. Bregman, ‘Ruimte voor gebiedsontwikkeling na het Didam-arrest’, TBR 2022/12;
- Ook wordt meegewerkt aan publicaties van derden die de praktijk helderheid kunnen verschaffen over de implicaties van dit arrest zoals de Handreiking implementatie van het arrest Didam in het gemeentelijke grond(uitgifte) beleid ten behoeve van vastgoed en gebiedsontwikkeling, een uitgave van BZK, NEPROM, VNG en VvG, geschreven door A.G. Bregman
Jurisprudentie
Het IBR houdt wekelijks de jurisprudentie in de gaten. Verschenen uitspraken worden in verkorte vorm in IBR Tracker geplaatst onder het kopje: ‘Gebiedsontwikkeling’.
Gerelateerde publicaties
-
+ Dit product heeft meerdere variaties. Deze optie kan gekozen worden op de productpagina
-
+ Dit product heeft meerdere variaties. Deze optie kan gekozen worden op de productpagina
-
+ Dit product heeft meerdere variaties. Deze optie kan gekozen worden op de productpagina
-
+ Dit product heeft meerdere variaties. Deze optie kan gekozen worden op de productpagina
-
+ Dit product heeft meerdere variaties. Deze optie kan gekozen worden op de productpagina
-
+ Dit product heeft meerdere variaties. Deze optie kan gekozen worden op de productpagina
-
+ Dit product heeft meerdere variaties. Deze optie kan gekozen worden op de productpagina
-
+ Dit product heeft meerdere variaties. Deze optie kan gekozen worden op de productpagina
-
+ Dit product heeft meerdere variaties. Deze optie kan gekozen worden op de productpagina
-
+ Dit product heeft meerdere variaties. Deze optie kan gekozen worden op de productpagina
-
+ Dit product heeft meerdere variaties. Deze optie kan gekozen worden op de productpagina
-
+ Dit product heeft meerdere variaties. Deze optie kan gekozen worden op de productpagina
-
+ Dit product heeft meerdere variaties. Deze optie kan gekozen worden op de productpagina
-
+ Dit product heeft meerdere variaties. Deze optie kan gekozen worden op de productpagina
-
+ Dit product heeft meerdere variaties. Deze optie kan gekozen worden op de productpagina
-
+ Dit product heeft meerdere variaties. Deze optie kan gekozen worden op de productpagina
-
+ Dit product heeft meerdere variaties. Deze optie kan gekozen worden op de productpagina
-
+ Dit product heeft meerdere variaties. Deze optie kan gekozen worden op de productpagina
-
+ Dit product heeft meerdere variaties. Deze optie kan gekozen worden op de productpagina
-
+ Dit product heeft meerdere variaties. Deze optie kan gekozen worden op de productpagina
-
+ Dit product heeft meerdere variaties. Deze optie kan gekozen worden op de productpagina
-
+ Dit product heeft meerdere variaties. Deze optie kan gekozen worden op de productpagina
-
+ Dit product heeft meerdere variaties. Deze optie kan gekozen worden op de productpagina
-
+ Dit product heeft meerdere variaties. Deze optie kan gekozen worden op de productpagina
-
+ Dit product heeft meerdere variaties. Deze optie kan gekozen worden op de productpagina
-
+ Dit product heeft meerdere variaties. Deze optie kan gekozen worden op de productpagina
-
+ Dit product heeft meerdere variaties. Deze optie kan gekozen worden op de productpagina
-
+ Dit product heeft meerdere variaties. Deze optie kan gekozen worden op de productpagina
-
+ Dit product heeft meerdere variaties. Deze optie kan gekozen worden op de productpagina
-
+ Dit product heeft meerdere variaties. Deze optie kan gekozen worden op de productpagina
-
+ Dit product heeft meerdere variaties. Deze optie kan gekozen worden op de productpagina
-
+ Dit product heeft meerdere variaties. Deze optie kan gekozen worden op de productpagina
-
+ Dit product heeft meerdere variaties. Deze optie kan gekozen worden op de productpagina
-
+ Dit product heeft meerdere variaties. Deze optie kan gekozen worden op de productpagina
-
+ Dit product heeft meerdere variaties. Deze optie kan gekozen worden op de productpagina
-
+ Dit product heeft meerdere variaties. Deze optie kan gekozen worden op de productpagina
-
+ Dit product heeft meerdere variaties. Deze optie kan gekozen worden op de productpagina
-
+ Dit product heeft meerdere variaties. Deze optie kan gekozen worden op de productpagina
-
+ Dit product heeft meerdere variaties. Deze optie kan gekozen worden op de productpagina
-
+ Dit product heeft meerdere variaties. Deze optie kan gekozen worden op de productpagina
-
+ Dit product heeft meerdere variaties. Deze optie kan gekozen worden op de productpagina
-
+ Dit product heeft meerdere variaties. Deze optie kan gekozen worden op de productpagina
-
+ Dit product heeft meerdere variaties. Deze optie kan gekozen worden op de productpagina
-
+ Dit product heeft meerdere variaties. Deze optie kan gekozen worden op de productpagina
-
+ Dit product heeft meerdere variaties. Deze optie kan gekozen worden op de productpagina
-
+ Dit product heeft meerdere variaties. Deze optie kan gekozen worden op de productpagina
-
+ Dit product heeft meerdere variaties. Deze optie kan gekozen worden op de productpagina
-
+ Dit product heeft meerdere variaties. Deze optie kan gekozen worden op de productpagina
-
+ Dit product heeft meerdere variaties. Deze optie kan gekozen worden op de productpagina
-
+ Dit product heeft meerdere variaties. Deze optie kan gekozen worden op de productpagina
-
+ Dit product heeft meerdere variaties. Deze optie kan gekozen worden op de productpagina
-
+ Dit product heeft meerdere variaties. Deze optie kan gekozen worden op de productpagina
-
+ Dit product heeft meerdere variaties. Deze optie kan gekozen worden op de productpagina
-
+ Dit product heeft meerdere variaties. Deze optie kan gekozen worden op de productpagina
-
+ Dit product heeft meerdere variaties. Deze optie kan gekozen worden op de productpagina
-
+ Dit product heeft meerdere variaties. Deze optie kan gekozen worden op de productpagina
-
+ Dit product heeft meerdere variaties. Deze optie kan gekozen worden op de productpagina
-
+ Dit product heeft meerdere variaties. Deze optie kan gekozen worden op de productpagina
-
+ Dit product heeft meerdere variaties. Deze optie kan gekozen worden op de productpagina
