
Leidraad Vertraging en Verstoring – Voorkomen, oplossen, beslechten
-
mr. S.N.J. (Stan) PutterAdvocaat HBN Law & Tax
-
em. prof. mr. dr. M.A.B. (Monika) Chao-DuivisMonika Chao-Duivis was directeur Instituut voor Bouwrecht en Hoogleraar bouwrecht TU Delft
-
mr. R.H.M. (Rob) HoefnagelsBedrijfsjurist Spie Nederland B.V. / Executive Board Member Dutch Arbitration Association
Op 30 augustus 2022 zijn de eerste exemplaren van de Leidraad Vertraging en Verstoring uitgereikt aan Lennard Heij (Bouwend Nederland) en Doekle Terpstra (Techniek Nederland).

Het initiatief voor deze Leidraad is ontstaan tijdens een drukbezocht congres van de bouwrechtcommissie van de Dutch Arbitration Association. Tijdens dat congres zijn vanuit verschillende disciplines voordrachten gehouden over Vertraging en Verstoring van werkzaamheden in de bouw. Een algemeen gevoel ontstond daar dat er weliswaar bij veel werken oplossingen worden gevonden als er vertraging en/of verstoring plaatsvindt, maar ook dat er bij veel werken verbeteringen mogelijk zijn als er Vertraging en/of Verstoring plaatsvindt. Naar aanleiding van het congres hebben vertegenwoordigers van Opdrachtgevers en Opdrachtnemers, planningsdeskundigen, en deskundigen die gespecialiseerd zijn in het inzichtelijk maken van de gevolgen van Vertraging en Verstoring in tijd en geld, een redactie en een werkgroep gevormd die deze Leidraad hebben opgesteld. Het doel van deze Leidraad is partijen te helpen om samen te voorkomen dat Vertraging en Verstoring optreedt. Voor het verwezenlijken van dat doel, is gekozen om in de Leidraad een praktische insteek te hanteren. De Leidraad is dan ook uitdrukkelijk niet bedoeld als juridisch document, maar als handleiding voor de praktijk met aanbevelingen en uitgangspunten, gericht op het voorkomen van Vertraging en Verstoring en daardoor ook het voorkomen van conflicten daarover.
De redactie bestond uit de volgende personen:
- mr. S.N.J. Putter (voorzitter)
- prof.em. mr. dr. M.A.B. Chao-Duivis (hoofdauteur)
- mr. ir. F.A. de Bruijn
- mr. R. Hoefnagels
- drs. J.C. van der Schors MA MSc
- ing. K.J. de Meersseman





Foto’s: Rob Kluitenberg
Naast de Leidraad zelf, heeft de redactie een document opgesteld waarin zij een reactie geven op de de tijdens de consultatie ontvangen opmerkingen en aanbevelingen. Deze reactie is eveneens hier te downloaden.
Andere onderzoeken van auteurs
-
mr. S.N.J. (Stan) PutterAdvocaat HBN Law & Tax
-
em. prof. mr. dr. M.A.B. (Monika) Chao-DuivisMonika Chao-Duivis was directeur Instituut voor Bouwrecht en Hoogleraar bouwrecht TU Delft
-
mr. R.H.M. (Rob) HoefnagelsBedrijfsjurist Spie Nederland B.V. / Executive Board Member Dutch Arbitration Association
-
PrivaatrechtDe rol van de kwaliteitsborger binnen het stelsel van de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen. Juridische en praktische aspectenMet de inwerkingtreding van de Omgevingswet op 1 januari 2024 is ook de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) van kracht geworden. Deze wet heeft als doel de bouwkwaliteit te verbeteren door de invoering van private kwaliteitsborging. Aan de Tweede Kamer is toegezegd dat het nieuwe stelsel gedurende drie jaar wordt gemonitord en daarna geëvalueerd. […]2026
-
GebiedsontwikkelingRechtsvergelijkend onderzoek naar de anterieure overeenkomst afgezet tegen het Duitse städtebaulicher VertragAl decennia is het bij gebiedsontwikkeling een gebruikelijke praktijk dat gemeenten en marktpartijen voorafgaand aan de vaststelling van een omgevingsrechtelijk kader afspraken maken. Dergelijke afspraken hebben betrekking op onder meer de beoogde ontwikkeling, planontwikkeling, overdrachten van onroerende zaken, omgevingsrechtelijke inpassing, kostenverhaal en eventueel financiële bijdragen. In het kader van de invoering van de Wet ruimtelijke […]2025
-
BouwcontractenrechtOnderzoekskader: Een coherent en toekomstbestendig stelsel van aanbestedings- en juridisch-administratieve kaders voor de bouwEnglish version In 2021 is het IBR in samenwerking met de Vrije Universiteit Amsterdam (VU) gestart met een onderzoek naar de toekomst van het Nederlandse bouwcontractenrecht. Dit onderzoek maakt deel uit van een breder onderzoekskader dat een veelheid aan activiteiten en publicaties omvat en waaraan behalve door onderzoekers van het IBR en de VU ook […]2025
-
PrivaatrechtEvaluatie jurisprudentie Wet kwaliteitsborging voor het bouwen, en de fase daaraan voorafgaandVoor rapportage jaar 1 (2024) zie onderaan dit bericht. Met het van kracht worden van de Omgevingswet op 1 januari 2024 is ook de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) in werking getreden. Deze wet introduceert een stelsel van kwaliteitsborging waarmee de kwaliteit van de bouw moet worden verbeterd door de introductie van een nieuw […]prof. mr. dr. E.M. (Evelien) Bruggemanmr. N. (Natasja) van Wijk-van Gilst2024
-
DiversenImplementation of Procurement Requirements for Sustainable Collaboration in Infrastructure Project (Impres)Bij infrastructuurprojecten worden door opdrachtgevers, zoals overheden en grote infrastructuurbedrijven in verregaande mate duurzaamheidsdoelen gesteld. Echter, het gaat dan vooralsnog vaak om grote ‘voorbeeldprojecten’, terwijl bij mainstream infrastructuurprojecten doorgaans geen duurzaamheidseisen gesteld worden om deze doelen te bereiken. Daarnaast is de implementatie van deze doelen en eisen vaak versnipperd tussen verschillende actoren en onderdelen van […]prof. mr. dr. E.M. (Evelien) Bruggemanmr. J.J. (Jacco) Karens2023
-
PubliekrechtBorging en normering van duurzame energietransitie in het omgevingsrechtPromotieonderzoek Rijksuniversiteit Groningen Als EU-lidstaat, maar vooral ook als verdragspartner bij het Akkoord van Parijs is Nederland gehouden om in diverse sectoren duurzaam beleid en regelgeving te ontwikkelen die gericht is op het zorgvuldig omgaan met de beschikbare hulpbronnen, het verminderen van de afhankelijkheid van fossiele brandstoffen en het beperken van de milieubelasting in de […]mr. J.J. (Jacco) Karens2023
-
DiversenGemeentelijk opdrachtgeverschap voor verduurzaming bouwwerkenAls een gemeente het opdrachtgeverschap voor het verduurzamen van woningen op zich neemt, doen zich enkele juridische vraagstukken voor. De VNG heeft een overzicht gemaakt van de antwoorden op deze vragen. Andere onderzoeken van auteurs Gerelateerde publicaties Gerelateerde opleidingenmr. S. (Sandro) Trichesmr. J.J. (Jacco) Karensprof. mr. dr. E.M. (Evelien) Bruggeman2023
-
PrivaatrechtComparative research on constructional safety and safety on building sitesOver the past years the Netherlands has faced a number of accidents on construction sites. Those accidents concerned both constructional safety of the building itself as well as the safety on and around the construction site. The Dutch were faced not only with collapsing of: balcony’s (Maastricht and Leeuwarden), stairs (Utrecht), rooftops (due to excessive […]em. prof. mr. dr. M.A.B. (Monika) Chao-Duivisprof. mr. dr. E.M. (Evelien) Bruggemanmr. J.R. (Jeroen) Hoogendoorn2022
-
BouwcontractenrechtWerkgroep herziening UAV 2012In opdracht van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties is in 2021 de Werkgroep herziening UAV 2012 (hierna: de Werkgroep) samengesteld, bestaande uit vertegenwoordigers van opdrachtgevers- en opdrachtnemerszijde. De invoering van de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) bracht een aantal veranderingen in Boek 7 van het Burgerlijk Wetboek met zich. Deze veranderingen hebben […]prof. mr. dr. E.M. (Evelien) Bruggemanmr. J.R. (Jeroen) Hoogendoorn2022
-
PrivaatrechtOnderzoek bouw Corbulotunnel (Rijnlandroute)Op verzoek van Gedeputeerde Staten van Zuid-Holland is een onderzoek gestart waarin wordt terug gekeken op de bouw van de zogenoemde Corbulotunnel in de Rijnlandroute: de verbinding tussen A4 en A44 ten noorden van natuur- en recreatiegebied Vlietland. Het onderzoek is gedaan door Chris van Dam (voorzitter en oud-lid Tweede Kamer voor het CDA), Evelien Bruggeman (hoogleraar […]prof. mr. dr. E.M. (Evelien) Bruggeman2022
-
PrivaatrechtLeidraad Vertraging en Verstoring – Voorkomen, oplossen, beslechtenOp 30 augustus 2022 zijn de eerste exemplaren van de Leidraad Vertraging en Verstoring uitgereikt aan Lennard Heij (Bouwend Nederland) en Doekle Terpstra (Techniek Nederland). Het initiatief voor deze Leidraad is ontstaan tijdens een drukbezocht congres van de bouwrechtcommissie van de Dutch Arbitration Association. Tijdens dat congres zijn vanuit verschillende disciplines voordrachten gehouden over Vertraging […]mr. S.N.J. (Stan) Putterem. prof. mr. dr. M.A.B. (Monika) Chao-Duivismr. R.H.M. (Rob) Hoefnagels2022 -
PubliekrechtDecentrale milieunormstelling en nadeelcompensatie onder de OmgevingswetPromotieonderzoek Rijksuniversiteit Groningen Met de komst van de Omgevingswet wordt het voor gemeenten mogelijk om milieuregels op te nemen in het omgevingsplan. Door middel van deze decentrale milieunormstelling wordt onder meer beoogd om oplossingen te vinden voor complexe opgaven binnen het ruimtelijk domein, zoals woningbouw op of in de nabijheid van (voormalige) bedrijventerreinen. Het is […]mr. drs. M.E. (Martijn) Stuiver2021
-
PrivaatrechtExpertmeeting Herziening UAV-GC – 15 maart 2021Op 15 maart 2021 organiseerde het Instituut voor Bouwrecht een expertmeeting over de herziening van de UAV-GC onder leiding van Arent van Wassenaer en Evelien Bruggeman. Door ruim 50 juristen die expert zijn op dit gebied werden in subgroepen verschillende aspecten van de consultatieversie bediscussieerd. De expertmeeting vond online plaats, eerst werd een korte plenaire […]prof. mr. dr. E.M. (Evelien) Bruggemanmr. A.G.J. (Arent) van Wassenaer van Catwijck2021
-
PrivaatrechtOmgevingsveiligheid en de DNR 2011, de UAV 2012 en de UAV-GC 2005De Minister van Binnenlandse Zaken heeft in zijn reactie op het rapport ‘Hijsongeval Alphen aan den Rijn’ van de Onderzoeksraad voor de Veiligheid (https://www.onderzoeksraad.nl/nl/page/4008/hijsongeval) aangegeven dat hij met het bouwbedrijfsleven in overleg zal treden om omgevingsveiligheid in de standaardbepalingen van de DNR 2011, UAV 20124 en UAV-gc 20055 te laten opnemen. Doel hiervan is dat […]em. prof. mr. dr. M.A.B. (Monika) Chao-Duivis2021
-
PrivaatrechtDe juridische aspecten van digitalisering en het gebruik van data in de bouwIn vervolg op het reeds afgeronde onderzoek naar de invloed van nieuwe technieken op het bouwcontractenrecht, is het IBR in 2021 gestart met een onderzoekskader met de focus op de privaatrechtelijke aspecten van digitalisering en het gebruik van data in de bouw. Het doel van dit onderzoekskader was de komende jaren een aantal deelonderwerpen met […]2021
Gerelateerde publicaties
-
+ Dit product heeft meerdere variaties. Deze optie kan gekozen worden op de productpagina
BouwcontractenrechtBouwrechtpijlers Privaatrecht41,99Incl. BTW -
+ Dit product heeft meerdere variaties. Deze optie kan gekozen worden op de productpagina
BouwcontractenrechtBouwrecht in kort bestek (11e druk)59,99Incl. BTW -
+ Dit product heeft meerdere variaties. Deze optie kan gekozen worden op de productpagina
BouwrechtEvenwicht! Afscheidsbundel mr. D.E. (Dick) van Werven12,99Incl. BTW -
+ Dit product heeft meerdere variaties. Deze optie kan gekozen worden op de productpagina
GoederenrechtGoederenrecht in de energietransitie49,99Incl. BTW -
+ Dit product heeft meerdere variaties. Deze optie kan gekozen worden op de productpagina
BouwcontractenrechtJurisprudentie AVA 1992 / AVA 2013 (editie 2025)32,50Incl. BTW -
+ Dit product heeft meerdere variaties. Deze optie kan gekozen worden op de productpagina
BouwcontractenrechtHandboek UAV, heden en toekomst179,99Incl. BTW
Gerelateerde opleidingen
-
PrivaatrechtCursus DNR 2025 – wijzigingen, duiding en toepassing in de praktijk14 sep 2026Utrecht435,-Excl. BTW Incl. digitaal studiemateriaal
-
PrivaatrechtStudiemiddag Ontwerpverantwoordelijkheid van opdrachtgever en ontwerpende aannemer15 sep 2026Utrecht435,-Excl. BTW Incl. digitaal studiemateriaal
-
DiversenVBR/VBR-A/VJOJ Actualiteitendag 2026 [VOLGEBOEKT]24 sep 2026Breukelen30,-Excl. BTW Incl. digitaal studiemateriaal
-
PrivaatrechtStudiemiddag Vertraging in de bouw – naar een effectievere omgang met vertraging en vertragingsaanspraken in de praktijk30 sep 2026Den Haag575,-Excl. BTW Incl. digitaal studiemateriaal
-
PrivaatrechtStudiemiddag Juridische aspecten van het inschakelen van ZZP’ers in de bouw27 okt 2026Utrecht545,-Excl. BTW Incl. digitaal studiemateriaal
-
PrivaatrechtStudiedag UAV-GC 202528 okt 2026Den Haag805,-Excl. BTW Incl. digitaal studiemateriaal
-
PrivaatrechtOnline Actualiteitencollege Jurisprudentie Bouwcontractenrecht18 nov 2026290,-Excl. BTW Incl. digitaal studiemateriaal
-
PrivaatrechtStudiemiddag RAW Besteksystematiek in relatie tot de UAV 2012: Verdieping en Praktische Inzichten27 nov 2026Utrecht435,-Excl. BTW Incl. digitaal studiemateriaal
-
PrivaatrechtStudieochtend (Bijna) alles over de UAV27 nov 2026Utrecht435,-Excl. BTW Incl. digitaal studiemateriaal
-
PrivaatrechtStudiedag (Bijna) alles over de UAV & RAW Besteksystematiek in relatie tot de UAV 201227 nov 2026Utrecht805,-Excl. BTW Incl. digitaal studiemateriaal
-
PrivaatrechtHet Privaatrechtelijk Bouwrecht Hot Topic Winterfest 20269 dec 2026Utrecht720,-Excl. BTW Incl. digitaal studiemateriaal
-
PrivaatrechtStudiemiddag Praktijkervaringen met FIDIC in Nederland28 jan 2027Utrecht435,-Excl. BTW Incl. digitaal studiemateriaal
-
PrivaatrechtVBR-A/IBR Cursus Privaatrechtelijk bouwrecht 20273 mrt 2027Utrecht4.130,-Excl. BTW Incl. digitaal studiemateriaal
-
PrivaatrechtStudiemiddag De koop en aanneming van nieuwbouwwoningen4 mrt 2027Utrecht550,-Excl. BTW Incl. digitaal studiemateriaal
-
PrivaatrechtActualiteitencollege Appartementsrecht: optoppen, verduurzaming en meer6 apr 2027Utrecht435,-Excl. BTW Incl. digitaal studiemateriaal
-
PrivaatrechtZakenrechtelijke aspecten van gebiedsontwikkeling (IV) (onderdeel modulaire cursus)13 apr 2027Utrecht520,-Excl. BTW Incl. digitaal studiemateriaal
-
PrivaatrechtStudiemiddag Aansprakelijkheid in de bouw22 apr 2027Utrecht545,-Excl. BTW Incl. digitaal studiemateriaal
